Bu hikaye tamamen gercek olup yasanmis bir hikayedir ve tamamen Golyazi'da gecmistir. Golyazi halki simdiki topraklarinda yerlesik iskana gecmeden once gocebe hayati yasayordu,diger kurd asiretler gibi Golyazi atalari hayvancilikla ugrastiklari icin surekli otlari bol olan ve duz arazilerde gecici olarak iskan etmislerdir,kislari ise Adana Cukurova bolgesine kalmislardir. Otu bol olan ve duz araziler de Konya'nin Cihanbeyli bolgesinde mevcuttur.Boyle bir yasam tarzi tam olarak ne kadar surdugu bilinmemektedir,ama bazi kaynaklar bunun 50-60 yil surdugunu soylemektedir. Eskiden Xelke asiretinin zenginleri toplumun onculugunu yapmislardir,insanlari kendi bunyelerinde calistirmislardir.

Bu ailelerden biride MOLE USKI MiLLA denilen bir kabiledir. Soyadlari da ERKAN dir. Bu kabile o donemde birakin Xelkenin Turkiyenin en buyuk zenginlerinden biridir,hayvanlara,arazilere vs.sayisiz mulklere sahiptirler. Cok varlikli insanlar ama daha cok kendi insanlari ile yasamayi on planda tutmuslardir. Iste Hawar Kome olayida boyle bir zamanda gerceklesmistir,Insanlarimiz ilkbaharla birlikte gocebe edip otlak yerlere gelmislerdir ama yillardan bir yil yine gocebe etmislerdir , o yil cok kurak gecmistir,hic yagmur yagmadigi icin her taraf kuraklasmistir ,hayvanlari acliktan kirilmistir ,insanlarimiz tekrar geldikleri yerlere goc etmek zorunda kalmislardir,o yil Uske Molla ve kabilesi yalniz kalmistir. Onlar boyle bir yalnizliga hic alisamamislar bunun uzerine eline kavalini alip bir tepeye cikmistir,hawar kome agitini yakmistir.daha sonra Cukurovaya gitmis herkesi tekrar getirtip,bu yil butun geciminizi ben saglayacagim demistir,yeterki beni ve kabilemi yanliz birakmayin demistir. Bu hikaye 1900 yillarindan once yasanmistir.
Cavkani:Omer BAGCI "

Nare de u dude"

Mitolojiye gore bundan uzun zaman once bir dugun yapilir. Butun koylu dugundedir. Davul,zurna sesine,zilgitlara,halaylara, gelin ve damatin heyecanina, dogaana bir kar firtinasiyla karsilik verir. Bu firtinadan kacmaya calisirken gelin bir tepede, annesi bir tepede kosarlar lakin birbirine kavusamaz ve tepelerin uzerinde taslasir, tepeyle bir olurlar.
" Nare de u dude" iki kucuk tepeden olusur ve bu tepelerde taslardan. Tepeler karsi karsiya, birbirlerine bakmaktadirlar. Tepelerin ikisindede ikiser tane goz cukurunu andiracak oyultular vardir. Ve bu oyultulardan, su damlalari akmakta. Bu su damlalari, bir nehir olusturmustur.
Koylu irmak suyunun ve camurunun sifali olduguna inanir, bu tepelerin yaninda bulunan agaclarda, koylunun adak agaclari olmustur..

ELi PiTE

Eli pite bir cobandi. Bir kadina asik olur ama ona kavusamaz.. Daha sonra Falme adinda bir kadinlar evlenir. 12 cocugu olur..Gurbete gider, 6 yil kalir.
Sonra memleketi Tavsancali'ya doner. Kavali hep yanindadir. Hastalanir, Hasta yataginda eskiden sevdigi kadinin gelecegini ogrenir. Ve hasta yataginda saclarini taratir. Kadin gelir Eli pite ile kadin hic konusmadan birbirlerine bakarlar.
Eli pite 48 yasinda kansere yenik duser.
Rivayete gore;Eli pite kaval caldigi zaman Ayin etrafinda toplanan yildizlar gibi Genc kizlarda yeni biyigi terlemis erkeklerin etrafinda toplanirlarmis.

HESE CUCE

Toprak davasi yuzunden koye gelen gorevliyi vuran Hese cuce Yillarca hapis yatar. Ciktiktan sonra talihsizlikler pesini birakmaz ve ellerini makineye kaptirir, parmaklari kesilir. Kesik parmaklari yuregini yakar Cunku o kavaliyla guzel angmeleri cikartan parmaklari yoktu..Azmi pesini birakmaz Omzundan calar Kavalini..

YENiCEOBALI-BEKTASE ALi VE KANAT

Bu oyku kurtlerin okuma yazma sevgisini gosteriyor.
"O zamanki adiyla Bektase Ali, Bektase Kanat Yemen'de savasirken Cephede murekkepli bir kalem bulurlar. Daha sonra esir dusen Kanat 7 yil esir hayati yasarlar, ama O kalemi hep Saklamistir.
Amaci bu kalemi Koyde okuma yazma bilen Ose Heski Kele'ye vermektir.Esaret bitip Yeniceoba'ya gelince Ose Heski Kele'ye kalemi veiri O ise bu kalemle yazi yazar..Simdi bu koyde 800'un uzerinde Universiteli var.

Qamise Kul Destani

Ic anadolu kurtlerinin unlu destanidir. Destan 19. yy baslarinda Yunal Celtik'te Celtik beylerinin kizi Mirce Xatun ile Xinto arasindaki trajik aski anlatiyor..
Destan Soyledir...Mirce'nin babasi Osmanllilar tarafindan Polathisar'da oldurulur. Mirce 4 yasinda yetim kalir..15 yasindayken Polathisara gelir, Carsiyi gezerken Yigit Xinto ile karsilasir.Xinto cok iyi bir demircidir demiri hamur gibi yogurur.
Goz goze gelen bu asiklar iki yildiz gibi birbirlerine asik olurlar..Asklari yayilir...
Xinto'nun amcasi Kizdan vazgecmesini soyler. ama Xinto ne amcasini ne baskalarini dinler..
Mir Kinco Mirce'yi Konya pasalarina vermek ister bunun uzerine Mirce durumu Xinto'ya anlatir..
Xinto Mirce'yi kacirir. Merxe dagindaki kevekan magarasina saklarnirlar..2 Hafta gecer ikiside acikir.. Mirce Xinto'dan koye gidip ekmek getirmesini soyler,Xinto koye dogru yol alir etraf Mir Kince'nin adamlariyla doludur..Xinto gizli gizli gider Vakit geceyarisini bulur, Magarayi basan hayvanlar Mirceyi yerler. Mirce'nin beyaz teni kizil kanlar icinde kalmistir. Sonunda Xinto Magaraya gelir, Mirceyi bulamaz oralarda bir adama danisir adam ise Xinto'ya "Daga git sinekler ve arilar ne tarafa giderse o yolu takit et"der.
Xinto bu sozleri dinler ve aynisi yapar sonunda Mirce'nin cansiz bedenine ulasir..Xinto Mirce'yi alip Swedi diye arkadasinin evine goturur. Orada Swedi'nin haniminin onlugu ile Mirce'yi sarar kefen yapar. Koca bir kaya parcasindan Mezar tasi yapar.
Bunun uzerine ahali mezara gelir Cicekler getirir gece bitsede Billurvanlar aski calmaktan dinleyenler dinlemekten bikmazlar..

CiMCiME'NiN OYKUSU

Haymana'da yasli Amcanin oykusunu dinliyoruz.
Cimcime adinda genc ve guzel bir kiz varmis. Ama kem gozler vardi. Bu kem gozlerin gozlerinden akan nazar oyle bildik nazarlardan degilmis. Cimcime'nin
bedeninde CIBAN'lar cikmistir. Kotu kalpli uvey anasi bu cibanlari bahane edip bizede bulasir.der.
Bunun uzerine babasi bir adam kiralayarak Kizin cok uzaklarda oldurmesini ister. Adam ile Cimcime uzun yol yurur, ve adama kizi oldurmekten vazgecer ona yiyecek verir, ve kizi orda birakarak tekrar evine gelir. Cimcime uykusundan uyanir ve etrafta kimseyi goremez ve agladi durdu. Sonra kayaliklardan akan suyun basina gider kana kana su icer, ve o su ilede ellerini yuzunu yikar Ve bedenindeki cibanlar bir bir kaybolur. Cimcime eski guzeligine geri doner.
Bu arada babasi olu veya diri kizini gormek ister ve adami yanina alarak kizinin oldugu yere gider,geldiginde guzel kizi uyumaktadir kizinin saclarini oksar bir sure ve daha sonra kiz uyanir baba kiz birbirine sarilir.