Kutluhan'da  Maistro  Haydo'dur

Bu yazımda, zılgıtlarımızın (tîlîlî) hiçbir zaman yok olmadan yükselmesine katkıda bulunan ve düğünlerimizde Kürt gelenek-gö-reneklerinin, müziğinin, meydan tiyatrosunun, halk oyunlarının, kısaca; folklorunun yaşa­masında, gelecek kuşaklara aktarılmasında büyük rolü olan, Kutîuhan (Kutlıcamî) köyünü ve onun gerçeklerini tanıtacağım.

Kutluhan'a defalarca gittim. Bana hep ezgili bir ortam gibi geldi. Dağların arasına sıkışmışlığı, yoksulluğu, beni hep gördüğüm Kürt coğrafyasına alıp götürdü. Bunu kendi köyümde, çevre köylerde hissetmezdim.

Kutiuhan'da melodik bir duygu sarardı beni, heyecanlanır, tanıdığım sanatçılardan he­men bir klasik eser çalmalarını isterdim. Kutiu-han; Ankara'nın Haymana ilçesine bağlı 40-50 hanelik bir yerleşim birimi. Haymana'ya 35, Ankara'ya 75 km uzaklıktadır. Köye Ankara'dan Burunsuz köyüne kadar asfalt olan yoldan ula­şılır. Anayola 3 km'lik şose yo! ile bağlanır. Adını yanındaki cami ve türbe harabelerinden alır. (*)

Köylülerin gepm kaynaklan az da olsa; tarım, hayvancılık ve bunun yanında en önem­lisi de sanatçılıklarıdır. Erkekler, Mayts-Ekim ayları arasında bölgede yaşayan Kürt topluluğurnın düğün törenlerinde müzisyenlik yapar­lar. Çalışma alanları Cihanbeyli'den Bala' ya, Kulu'dan Yunak-Haymana'ya kadar geniştir. Ayrıca, bu işin uzmanları Ankara'da düğün salonlarında ve müzik stüdyolarında da çalışır­lar.

Kutluhan'da erkek gençlik bu işi daha ço­cukluk yıllarında öğrenmeye başlar. Melodi--ritm-yorumia sanatplıkiarmı geliştirirler. Bu dersler pratiktir. Evde başianır. Kuiu-Haymana-Cihanbeyli çevrelerinde Kutluhan'dan sanatçı getirmek bir kültür se- viyesi belirtisidir bence Eğitim-oğretim oranının yüksek olduğu köyl­erde gençlik Kutîuhan sanatgları olmazsa düğüne katılmayı istemezler. Bazı köylerde Kut-luhansemboüeşmiştir.

Düğün yapacak aile ön- ce karar vermişse Kutluhan'a gidip sanatçılarla pazarlık yapıp anlaşmak zorundadır. Kaparo ödenerek iş bağlanır. Kutluhan'da bahar ve yaz ayları cıvıl cıvıldır. Sezona iyi başlamak için müzik aletleri, parçaları yenilenir. Müşteri beklenir...

Kuüuhan'a gittiğimde hep hareketlilik göziedim. Anayoldan köye dönüldüğünde aracımızı görenlerde bir hareketlilik gözledim hep. Köye yaklaştıkça herşey netleşir. Duvar dipleri, köşe başiarı, merdivenler, çeşme başı, yol kenarları müşteri bekleme yerleridir. Koşa­rak yolumuzu kesip konuşmak isteyenler hep oldu. "Hun bi xâr hatin. Em jt wera werin. Ez ü hevale min xaş ledixin." vs. sözlerle bizimle anlaşma yapmaya çalışan insanlar oldu. Sordu­ğumda bu işlemin gelen herkes için yapıldığını söylediler. Müşteri kazanmanın bir yo!uy-muş.Kutluhan'da uzman {bana göre zurna çal­mada, dallarında ünlü Mozart, Beethoven, Arif Sağ, Orhan Gencebay gibi ünlü) HAYDO'dur. Yaşit kurt ünüyle İç Anadolu Kürtleri arasında çok İyi tanınır. Son yüzyılın değerlerini zurnasın­dan melodik birsevdayla yaşama bağlar.

Haydo bana hep Kürt klasiklerini hatırlatır. Meme Alan, Meryem Xan, Ozrevî kardeşler vs. Ondan iç Anadolu Kürtleri'nin klasikleri olan "Kamişe QÛİ, Vay Wane" gibi eserleri dinledi­ğimde, özgürlüğün doruğuna ulaşılması gerek­tiğini daha iyi anlamışımdir. Haydo kendisinden sonra yerini dolduracak kadroyu oluşturmuş. Oğulları ve yeğenleri bu işi 30 yıl devam ettire­bilirler.

Kutluhan'da çalgıcılıkta büyük rekabet vardır. Türkiye'de piyasaya çıkan kasetlerin müzikleri hemen algılanır ve repertuarlarına kazandırılır. Zurnacılar bolca egzersiz yaparak hünerlerini geliştirirler. Son yıllarda yoğunlaşan Kürt müziği çalışmaları bu insanların repere-tuarlarını büyütmüştür. Klasiklerin yanında, gönümüzde çıkan tüm kasetlerin türkülerini hemen çalmayı bir görev bilirler.

Kutluhan'da maistro Haydo'dur. Omo, Uso, Aydın, Aîi, Haso bu işin başını çekerler. Bu ins­anların çoğu alkol alırlar. İş esnasında alkol alınca hünerleri daha fazlalaşır,

Sanatçılarımız, gittikleri yerlerde 3-5 gün kalıp, müzik yaparlar. İlişkide oldukları insanlar­la, özellikle gençlerle, içice olurlar. Geçmişin sevda türkülerini, uzun havaları ve halaylarını gençliğe aktarırlar. Son yıllarda siyasa! içerikli ezgiler artmış ve sohbetlerde yer almıştır. Bu işlem her aianda (gittikleri köylerde) devam eder. Böylece geçmişten günümüze bir köprü kurarak kültürümüzün yasamasına katkıda bulunurlar.