Cihanbeyli Kürtleri

www.cihaneyli.com

 CIHANBEYLI    

Cihanbeyli ilçesi eski bir Hitit şehridir. Cihanbeyli'nin  tarihindeki ilk adı Esbikeşan (Atçeken)'dir. Esbikeşan ilçelikten bucaklığa, bucaklıktan ilçeliğe geçip durmuştur. Kesin tarihi bilinmeyip, tahmini rakamlara göre 1880 yılları civarında Esbikeşan'ın ilçelik durumu kaldırılıp Koçhisar ilçe yapılır. Cihanbeyli İnevi adıyla bucak olarak Koçhisar'a bağlanır.Burada bulunan mağaralar bir zamanlar ev ve depo olarak kullanılmış olmasından dolayı eski adını (İnevi) bu mağaralardan almıştır. Cihanbeyli İnevi adıyla bucak olarak Koçhisar'a bağlanır. Bu sırada İnevi'ne  yerleşenlerin sayısı artar. İnevi bir süre sonra Koçhisar'dan ayrılır. Sırası ile Sille, Kadınhanı, o zaman ilçe olan Yunak'ın Hatırlı Köyü'ne bağlanır. Böğrüdelik (Reşadiye) Köyü de türlü yerleşmeler soncunda büyümektedir. Böğrüdelik'e Canberkli aşireti yerleşir. Böğrüdelik 1928 tarihinde ilçe merkezi olur. Cihanbeyli de Mürseli Efendi Nahiyesi adıyla bu ilçeye bağlanır.

1928 yılında Konya - Ankara yolunun yapılması, Mürseli Efendi bucağını merkezi konuma getirir. O zaman bu yol üzerinde başka ilçe bulunmamaktadır. Bu durum ulaşım, güvenlik, halkın yönetimi, devlet hizmetlerinin halka iletilmesi, sağlık, savunma yönünden sakıncalı görülür. Bu uzun mesafede bir ilçe merkezinin oluşu, bir çok yönlerden fayda sağlayacağından Mürseli Efendi Bucağı ilçe olur. Canberkli aşiretinden dolayı Mürseli Efendi adı Cihanbeyli'ye dönüştürülür.
          Yeni kurulan ilçeye Kulu , Altınekin ve Yeniceoba kasabaları bağlanarak Konya'nın toprak bakımından en geniş ilçesi olur. Kulu 1954 yılında, Altınekin 1987 yılında Cihanbeyli'den ayrılarak ilçe merkezleri haline gelmişlerdir.

 

 Konya'ya 100 Km., Ankara'ya 145 Km. dir. Konya iline bağlı ilçenin 1990 sayımına göre toplam nüfusu 69952 iken İlçe merkezinin nüfusu I507rdir. Elimizde 1997 Nüfus Sayımı sonuçlan olmadığından yeni bilgi veremiyoruz. İlçe merkezinde de önemli bir Kürt nüfusu mevcuttur.

 

                 Cihanbeyli toprakları, doğuda; Tuzgölü ile Aksaray ili, güneyde; Altınekin İlçesi, batıda; Sarayönii ve Yunak ilçeleri ve kuzey­de; Haymana ve Kulu ilçeleri loprakian ile sınırdır. Merkezden başka 12 Kasabası, 2İ Köyü ve bunlara bağlı mezraları mevcuttur. İlçe topraklan beyaz kenarlı kalker yayla­lardan ve bunların araşma sokulmuş alüv­yonlu ovalardan meydana gelmiştir. Doğu taraflarında alçak yaylalar Tuzgöiü'ne kadar uzanır. Bu bölgenin yüksekliği 1000 m'nin altındadır. İlçenin batı taraflarının yüksekliği 1000 m'yi geçer, iklim kara­saldır. Yazlan sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır. Bölgenin en önemli akarsuyu însuyu'dur.

 

                Bölgede, Gölyazı kasabası ile Günyüzü ve Yapalı köyleri arasında soda, sabun, deri ve boya üretiminde kullanılan sodyum tuzu yalakları mevcuttur. İlçeye 22 Km. uzaklıktaki Yavşan Tuzlasından elde edilen tuziar yöredeki modem fabrikalarda işle­tilip rafine edilmekte ve pazara sunulmak-tadsr. Kırkışla'da sodyum sülfat, Kelha-san'da krom ve Kütükuşağı yakınında manganez yatakları bulunmaktadır.

 

             Bölge ekonomisinin önemli sektörleri arasında tan m, hayvancılık, taşımacılık ve döviz girdileri bulunur. Bölgede tarım modern teknoloji ile yapılmaktadır. Buğ­day, arpa ve şekerpancarı temel ürünler olarak, bunların yanında koşullara göre; mercimek, kimyon, nohut, ayçiçeği yetiş-îiriciliğide yapılmaktadır. İlçenin doğu tarafında kalan alan (Gölyazı kasabası, Sağlık ve Yapaiı köyleri arazisi) Tuz-gölü'nün etkisiyle hergeçen gün tuzlaşmak-tadır. Tarım ve mera alanlarının daralması bölgeden göçü hızlandırmaktadır. Bu yerle­şim alanlarından Cihanbeyli'ye v« Özellikle Konyaya önemli oranda bir göç yaşanmak­tadır.

 

         Meraların daralması ve hayvancılığın karlı bir iş olmaktan çıkışı bu sektörü önemli bir biçimde azaltmıştır. Bölge Kürtlerinin tarihlerinde koyun yetiştirici­liğinin merkezi olan Gölyazı ve Yeniceoba kasabaları buradadır. Bölge Kürtlerinin sözlü edebiyatına önemli katkısi olan hayvancılığın toplum kültürü üzerinde-son yıllarda azalmışsada- önemli etkisi olmuş. tur.