Cihanbeyli
ilçesi eski bir Hitit şehridir.
Cihanbeyli'nin
tarihindeki ilk adı Esbikeşan (Atçeken)'dir. Esbikeşan ilçelikten
bucaklığa, bucaklıktan ilçeliğe geçip durmuştur. Kesin tarihi
bilinmeyip, tahmini rakamlara göre 1880 yılları civarında
Esbikeşan'ın ilçelik durumu kaldırılıp Koçhisar ilçe yapılır.
Cihanbeyli İnevi adıyla bucak olarak Koçhisar'a bağlanır.Burada bulunan mağaralar bir
zamanlar ev ve depo olarak
kullanılmış
olmasından dolayı eski adını (İnevi) bu mağaralardan almıştır.
Cihanbeyli İnevi adıyla bucak olarak Koçhisar'a bağlanır. Bu sırada
İnevi'ne yerleşenlerin sayısı artar. İnevi bir süre sonra
Koçhisar'dan ayrılır. Sırası ile Sille, Kadınhanı, o zaman ilçe olan
Yunak'ın Hatırlı Köyü'ne bağlanır. Böğrüdelik (Reşadiye) Köyü de
türlü yerleşmeler soncunda büyümektedir. Böğrüdelik'e Canberkli
aşireti yerleşir. Böğrüdelik 1928 tarihinde ilçe merkezi olur.
Cihanbeyli de Mürseli Efendi Nahiyesi adıyla bu ilçeye bağlanır.
1928 yılında
Konya - Ankara yolunun yapılması, Mürseli Efendi bucağını merkezi
konuma getirir. O zaman bu yol üzerinde başka ilçe bulunmamaktadır.
Bu durum ulaşım, güvenlik, halkın yönetimi, devlet hizmetlerinin
halka iletilmesi, sağlık, savunma yönünden sakıncalı görülür. Bu
uzun mesafede bir ilçe merkezinin oluşu, bir çok yönlerden fayda
sağlayacağından Mürseli Efendi Bucağı ilçe olur. Canberkli
aşiretinden dolayı Mürseli Efendi adı Cihanbeyli'ye dönüştürülür.
Yeni kurulan ilçeye Kulu , Altınekin ve Yeniceoba
kasabaları bağlanarak Konya'nın toprak bakımından en geniş ilçesi
olur. Kulu 1954 yılında, Altınekin 1987 yılında Cihanbeyli'den
ayrılarak ilçe merkezleri haline gelmişlerdir.
Konya'ya
100 Km., Ankara'ya 145 Km. dir. Konya iline
bağlı ilçenin 1990 sayımına göre toplam nüfusu
69952 iken İlçe merkezinin nüfusu I507rdir.
Elimizde 1997 Nüfus Sayımı sonuçlan
olmadığından yeni bilgi veremiyoruz. İlçe
merkezinde de önemli bir Kürt nüfusu mevcuttur.
Cihanbeyli toprakları, doğuda;
Tuzgölü ile Aksaray ili, güneyde; Altınekin
İlçesi, batıda; Sarayönii ve Yunak ilçeleri ve
kuzeyde; Haymana ve Kulu ilçeleri loprakian
ile sınırdır. Merkezden başka 12 Kasabası, 2İ
Köyü ve bunlara bağlı mezraları mevcuttur.
İlçe topraklan beyaz kenarlı kalker
yaylalardan ve bunların araşma sokulmuş
alüvyonlu ovalardan meydana gelmiştir. Doğu
taraflarında alçak yaylalar Tuzgöiü'ne kadar
uzanır. Bu bölgenin yüksekliği 1000 m'nin
altındadır. İlçenin batı taraflarının
yüksekliği 1000 m'yi geçer, iklim karasaldır.
Yazlan sıcak ve kurak, kışları soğuk ve
yağışlıdır. Bölgenin en önemli akarsuyu
însuyu'dur.
Bölgede, Gölyazı kasabası ile
Günyüzü ve Yapalı köyleri arasında soda,
sabun, deri ve boya üretiminde kullanılan
sodyum tuzu yalakları mevcuttur. İlçeye
22 Km. uzaklıktaki Yavşan Tuzlasından elde
edilen tuziar yöredeki modem fabrikalarda
işletilip rafine edilmekte ve pazara
sunulmak-tadsr. Kırkışla'da sodyum sülfat,
Kelha-san'da krom ve Kütükuşağı
yakınında manganez yatakları
bulunmaktadır.
Bölge ekonomisinin önemli
sektörleri arasında tan m, hayvancılık,
taşımacılık ve döviz girdileri bulunur.
Bölgede tarım modern teknoloji ile
yapılmaktadır. Buğday, arpa ve şekerpancarı
temel ürünler olarak, bunların yanında
koşullara göre; mercimek, kimyon, nohut,
ayçiçeği yetiş-îiriciliğide yapılmaktadır.
İlçenin doğu tarafında kalan alan (Gölyazı
kasabası, Sağlık ve Yapaiı köyleri arazisi)
Tuz-gölü'nün etkisiyle hergeçen gün
tuzlaşmak-tadır. Tarım ve mera alanlarının
daralması bölgeden göçü hızlandırmaktadır. Bu
yerleşim alanlarından Cihanbeyli'ye v«
Özellikle Konyaya önemli oranda bir göç
yaşanmaktadır.
Meraların daralması ve hayvancılığın
karlı bir iş olmaktan çıkışı bu sektörü önemli
bir biçimde azaltmıştır. Bölge Kürtlerinin
tarihlerinde koyun yetiştiriciliğinin merkezi
olan Gölyazı ve Yeniceoba kasabaları buradadır.
Bölge Kürtlerinin sözlü edebiyatına önemli
katkısi olan hayvancılığın toplum kültürü
üzerinde-son yıllarda azalmışsada- önemli
etkisi olmuş. tur.