Yöre Kürtleri Batı Avrupa'nın her ülkesinde mevcutturlar. 1960'lardan itibaren devlet kanalıyla gelenlerden sonra başlayan göç, özellikle 1980'den sonra genç-ligin önemli bir oranı yurtdışına çıkmıştır. Kazanimlara rağmen kayıplarıda olan bu göç yörede önemli sayılabilecek sosyal ve kültürel etkiler yaratmıştır. Avrupa'ya göç insanımızı derinden etkilemiş, özellikle kadınlarımızı ve genç kızlarımızı yaralamıştır. Bu etki türkülere girmiştir. Örneğin; Danimarka'ya giden erkek kardeşlerinin hasretine dayanamayan Kütükuşağı Kasabasından Gula Meçe tüm bölgede bilinen şu türküsünü söylemiştir.
Keko keko inin nizanî, inin nizam Adin di ber çavân xwe da anî, nün nizam Hatîye wexta İd û erfaye Xwang kwîr bibe şa$ e were hela kîjaıü* Eli, Hemo, Cemal keko bira we dikime Di etye xwe da rûnişlime, i'îna birangen xve dikime Koma we bi şîıw û şâkir .vudîdikhne Ourbane we me verin careke
I i mehle bigerin
iVellejijinan betir iner le da nama ne Mala bave inin birano Hela nebeın mala bave inin hemalno E di Danimarka yerli mano ...
sözlü Kürt değerlerini toplayıp kaset çalışmalarıyla başarılı bir şekilde değerlendiren sevgili Skrbülent Kanat*i anmadan geçemeyeceğim.
Cihanbeyli - Kürt yerleşim birimlerinin aşiretleri tabloda gösterilmiştir.
Sıra no Türkçe adı Kürtçe adı Aşireti
1. Beyliova Xerabe(Xirawe) Canbeg
2. Bulduk Kas. GundîBuldix Sefkan
3. B. Beşkavak Kas. Beşkavağamezin Sewedî
4. Çimen Çîmane Sevvedî
5. Çölköy Yaylaçole Sevedî
6. Gölyazı Kas. Xelika Xelikan
7. GünyüzüKas, Cûtika Cûtikan
8. Kandil Kas. Qendi1 Sewedî
9. KelhasanKas. Kelhesen Canbegî
10. Kırkışla ............. Molikan
11. Korkmazlar Delala Canbegî
12. K. Beşkavak Memedelî Sevvedî
13. Kütükuşağı Kas. Kutiga Celikan+
34. Kuşça Kas. Hecîlera Nasiran
15. Sağlık Qolîta Xelikan
16. TaşpınarKas. ............ Xe!ikan-i-Türk
17. Turanlar Yaylatoze Canbegî
18. Yapah Kemera Xalîkan
19. Yeniceoba Kas. încow Nasiran
20. Yeşüdere Çîmanabiçuk Sevedî
21. Yünlükuyu Hecîomera Canbegî
22. Zaferiye Qayişoğli Canbegî
Bazı yerleşim birimlerinin isimleri yarılız Türkçe olarak kullanılmaktadır. Aynı ailenin kurduğu yaylalar köy olunca isim olarak ailenin soyadını taşımıştır. Bazı isimler ise Kürtlerin kabul ettiği isimlendirmelerdir.
En önemli Kürt yerleşim birimleri Göı.-yazİ, Yeniceoiîa, Kelhasan, Büyük Beş-kavak ve Bulduk kasabalarıdır. Kürt yerleşim alanlarının 10 adedi bugün belediyeliktir. Taşpıııar kasabasında Kürtlerle Türkler birlikle yaşamaktadırlar. Bugüne kadar, her iki topiumdanda kaynaklanan ciddi bir problem yaşanmamıştır.
Bölge Kürtlerinin tarihine bakıldığında GÖlyazı, Yeniceoba ve Bulduk yerleşimlerinin, gezginlerin ve araştırmacıların yazdsk-iarında da mevcut oldukları ve tarihlerinin 1800lere kadar gittiği görülür. Dergimizin önceki sayılarında bu konuyu içeren yazılar mevcut olduğundan tekrarlamayı gerek görmüyorum. 1960'lardan sonra Ağrı ve Erzurum'dan göçedip Cihanbeyli merkez ve Yeniceoba'ya yerleşen Kültlerde mevcuttur. Bu ailelerin yerleşimi ilk yıllarîartsş-malara neden olmuş ve yerleşik konumdaki insanlar tarafından hor görülmüşlerdir. Her türlü işte çalışan bu ailelerin insanları kendilerini zaman süreci içerisinde topluma kabul ettirmişlerdir. Özellikle 1985'lerden sonra Kürdistarf da yürütülen kirli savaştan dolayı bölgeye göç edip gelen Kürt aile-ieride vardır. Günümüzde aydın ve ilerici unsurların fazla olmasından dolayı bu insanlarımıza sahip çıkılmıştır.
Cihanbeyli Kürtlerinin tamamı Hanefi mezhebindendirler. İslamm son yıllarda ö-nemli bir güç olduğu hemen göze çarpar. Özellikle Sevvedi aşiretinin bulunduğu köylerde devlet destekli din propagandası mevcuttur. Bu yapılanma doğal olarak sosyal yaşama girmiş ve çevre köyleride bir nebze etkisi altına almıştır. Özellikle Turgut Özal sonrası dönemde Refah (Fazilet) Partisinin bölgede nüfusunu arttırması hissedilir bir orandadır. Hemen hemen her köyde Diyanetin denetiminde Kuran Kursu mevcuttur.
Yöre Kürtlerinin tamamı Kurmancî lehçesi ile konuşurlar. Orta Anadolu Kürt-lerinde farklı ağızların bulunduğu en iyi örnek yöre bu bölgedir. Bu nedenle küçük bir listeyi örnek olsun diye aşağıda sunuyorum. Bu konu bir araştırma gerektirmektedir. Dergimiz sağlıklı bir yapıya kavuştuğunda bu tür çalışmaları yapacağımızı siz okuyucularımıza belirtmek istiyorum. Yörede kullanılan ağızlar aşiretlerin farklılığımda belirler. Canbegan, Sewedî ve Reşwan aşiretlerinin konuştukları kurmancî lehçesinin farklılıkları hemen kendisini belli ettirir.
Türkcesi Sewâdî Re$wan ■ Canheean
Ağaç Bağ Dar ...............
Ayakkabı Sol Meres ...............
Bacı Xwîşk Xang ...............
Büyük Kazan Stîl Stîl/Broş ...............
Çocuk Zaro/k/gede Kurik Gede
Çorak Şor çorax Şor
Diken Dirrik Siri ...............
Dur Bisekine Bisekine/Daste ...............
El. Düğme Sedef Pişkof ...............
Ense Şatik Gepir ...............
Horoz Dîk Dîk/Horiz ..............
Kaş Şikal Kaş ..............
Kuzubannağı Korim Koz ..............
Mantar Kivkaiek kuvank ..............
Mustafa Misto Misto Piço
Pilav Bulgur Zat ...............
Su Arkı Hindak Erx ...............
Süpürge Gezî Gezî/Şijing Gezi
Tavuk Mirsîk/Mirîşk Çuçik/Mirîşk ...............
Tencere Qazik Broş ...............
Tulum Eyar yar ..............
Kütükuşağı Kasabasının önemii bir bölümünün asisnile olarak Kürtleştikleri çevre köylerde söylenir. Bu iddia, Kulu ilçesinin Türk köyü olan Kömüşinî ile akrabalık bağlarının olduğunu kannlayan bazı verilerin olmasından dolayı vardır. Bazı aileler bunu bugün kabul etmemek tedirler. Bazı yaşlı insanlardan duyduğuma göre ise Kornişini köyü sakinleri asimile olarak Türkleşmişlerdir. Kabul etmek gerekir ki, Kütükuşağı Kasabası sakinlerinden bazı ailelerin asimile olarak Ktirtleştikleri doğru olabilir ama bunu Celîkan aşiretinden olan ailelerin dışında kalan tümaileier için söylemek doğru olmaz. Bu konu önümüzdeki süreçte ayrı bir yazı ile eie alınacaktır.
Bölgedeki en önemli yerleşim birimi olan Yeniceoba ile bir şeyler yazmak gerekiyor. Bu kasabamız, yöredeki en büyük yerleşim alanıdır. Küçük sanayinin gelişmekte olduğu, yöre Kürtlerinin kendilerini güvende hissettikleri bir yerdir, Yeniceoba yöre Kürtlerinin gönlünde yatan ilçesidir. TC devleti bölge Kürtlerinin birliğini bozmak ve parçalamak için Yeniceoba'yı ilçe yapmamakta direnmektedir. Kasaba halkı 20 yıldır bunun mücadelesini vermektedir. Alt yapı ve sosyal gelişmişlik düzeyi Türkiye'deki ilçelerin çoğundan daha iyi olan bu kasabamız her seçim döneminde hatırlanmakta ve partiler tarafından ilçe sözü verilmektedir. Bilinen sonuca görede bu henüz gerçekleşememiştir.
Yeniceoba ile ilgili olarak dergimizin gelecek sayılarında özel bir dosya açmak gerekir. Tarih, kültür, coğrafya, vs. detaylı ve bilimsel olarak Yeniceoba, okuyucularımıza tanıtılmalıdır. Buranın ilçe olması durumunda; Haymana, Kulu ve Cihanbeyli ilçelerinin coğrafik haritaları değişecektir. Bu yeni yapılanma ile birlikte bölge Kürtleri Önemli bir merkeze kavuşmuş olacaklardır. Çevre ilçeler Türklerin kurdukları yerleşimler olduğundan her an için yöre Kürtlerinin dışlanmaya çalışıldığı ortamlar ve iariışmaiar olmaktadır. Bu vesileyle insanlarımız kendi merkezlerinde daha nhat olacaklardır. Kendi merkezlerinden hiç bir toplumu dıştalamadan, kardeşlik,barış ve dostluk temelinde huzur ve güven içinde yaşamaya devam edeceklerdir.
Bölge Kümlerinde okuma yazma oram yüksektir. Kırk yaşın altı kategorisinde okur-yazarhk oran % 98'dir desek yanlış olmaz. Özellikle belirteyim ki lisenin bulunduğu kasabalarda önemli bir Üniversite öğrenci gençliği mevcuttur. Bölgede 1960'hırdan sonra öğrenci gençlik ve aydın kesimi so! düşünce ile tanıştı. Sosyalist örgütlerle ilişkiler S970'lerden sonra açık olarak etkisini gösterdi. DDKD ve D11KD örgütlenmelerinde yeralan öğrenciler ulusal demokratik haklarının bilincine o zamanlar ulaşmıştır, i 980 öncesi Konya'da CYKD (Cihanbeyli Yardımlaşma ve Kültür Derneği) kurulmuş ve bu örgütlülük kanalıyla gençlik bir araya gelmiştir.